همه چیز درباره روسیاهِ سفید کننده

بر خلاف تصور بسیاری از افراد زغال فعال از قطعات زغالی که برای کباب کردن یا درست کردن آتش استفاده می‌شود، تولید نمی‌شود. زغال فعال معمولا از مواد غنی از عنصر کربن مانند زغال‌سنگ، تورب، چوب، پوسته نارگیل و نفت خام تهیه می‌شود. برای تولید این ترکیب که جاذب بسیار قوی مولکول‌ها و یون‌ها است، از حرارت بسیار بالا همراه با فشار گاز استفاده می‌شود. در این فرآیند که به آن فعالسازی می‌گویند، فاصله بین مولکولی افزایش یافته و حفره‌های زیادی در ساختار پودری زغال فعال ایجاد می‌شود. این افزایش خلل و فرج باعث افزایش سطح می‌شود، به همین علت زغال فعال به خوبی می‌تواند مولکول‌ها و یون‌های مختلف را از محلول‌ها جداسازی کند.

یار دیرینه مسمومیت دارویی

زغال فعال با ساختار اسفنج مانندی که جذب زیادی دارد، کاربرد بسیار وسیعی در آزمایشگاه‌های شیمی و تصفیه کننده‌ها داشته است. اولین استفاده پزشکی این ماده مربوط به سال‌های خیلی دور است که از آن برای رفع مسمومیت جیوه استفاده شده است. این ماده جاذب ترکیبات مختلف در دستگاه گوارش جذب نشده و مستقیما از بدن دفع می‌شود. بنابراین ماده موثری برای خارج کردن مواد سمی از بدن خواهد بود. به همین علت، همچنان در بیمارستان‌ها در بسیاری از مسمومیت‌های دارویی، پیش از شست‌وشوی معده، قرص‌های زغال‌فعال به فرد مسموم خورانده می‌شود تا ترکیبات سمی را به خود جذب کند و از بدن دفع شود.

سیاه، اما پاکسازی‌کننده

این روزها بسیاری از کارخانه‌های تولید لوازم آرایشی و بهداشتی از این پودر سیاه‌رنگ برای تولید ماسک‌های پاکسازی پوست و کرم‌های روشن‌کننده استفاده می‌کنند. براساس مطالعات انجام شده این ماده می‌تواند ذرات کوچک مانند غبار، آلودگی هوا و باکتری‌ها را به سطح پوست بیاورد تا راحت‌تر شسته شود. اگرچه بسیاری از این محصولات دارای مجوزهای رسمی برای تولیدات خود هستند، اما تعداد شرکت‌های متفرقه‌ای که با تولید محصولات سیاه‌رنگ از این آب گل‌آلود ماهی می‌گیرند نیز کم نیست. بنابراین اگر قصد استفاده از خواص پاکسازی‌کننده این ماده شیمیایی دارید حتما از محصولات معتبر و شناخته شده استفاده کنید و گول تبلیغات خوش‌رنگ و لعاب و حرف‌های فروشندگان دستفروش را نخورید.

خمیر دندان سیاه
برای دندان‌های سفید

در چندسال اخیر، سفید کردن دندان‌ها به صنعتی جهانی تبدیل شده است. خمیردندان‌های دارای زغال‌فعال از جدیدترین محصولات این حوزه هستند که این روزها به شدت در قفسه فروشگاه‌ها جلب توجه می‌کنند. اگرچه محصولات متعددی بر پایه زغال فعال توانسته‌اند مجوز سازمان غذا و دارو کسب کنند، اما تا به حال انجمن دندانپزشکی آمریکا هیچ یک از خمیردندان‌های زغالی را تایید نکرده است. البته بر اساس ساختار و عملکرد زغال‌فعال، خمیر دندان‌های حاوی این ماده می‌تواند پلاک‌های دندانی و دیگر مواد را به خود جذب کرده و دندان‌ها را سفیدتر کنند. این خمیردندان‌ها می‌توانند اثرات سایشی روی دندان‌ها داشته باشند. از آنجا که مینای دندان‌ها توانایی خود ترمیمی و ساخت دوباره ندارند، استفاده مداوم از محصولاتی که میزان سایش و خوردگی را افزایش دهد توجیه نخواهد داشت. بنابراین قبل از استفاده از این محصولات حتما با دندانپزشک خود مشورت کنید و زیبایی موقت لبخند را به بهای از بین بردن دندان‌ها به دست نیاورید.

نوشیدنی‌ها و مکمل‌های سم‌زدا

یکی دیگر از محصولات زغالی که بتازگی توانسته جای خود را در بازار جهانی بخوبی باز کند، نوشیدنی‌های سم‌زدا و مکمل‌های غذایی زغال‌فعال هستند. به ادعای تولیدکنندگان این محصولات، با مصرف این نوشیدنی‌ها یا مکمل‌های غذایی، سموم و مواد مضر جذب زغال فعال شده و از بدن دفع خواهد شد.

گرچه تاکنون گزارشی از اثرات زیان‌آور مصرف کوتاه‌مدت زغال فعال برای افراد بزرگسال گزارش نشده است، اما با توجه به نوظهور بودن این محصولات، هنوز مطالعه بلندمدت اثرات جانبی آنها نیز انجام نشده است.

البته با توجه به خواص این ماده شیمیایی به نظر می‌رسد که مصرف آن به‌صورت محدود عوارض‌جانبی برای مصرف‌کننده ایجاد نکند. اما باید توجه داشت که این ماده پرکاربرد و فعال فقط قرار نیست به صورت انتخابی مواد مضر و رادیکال‌های آزاد را به خود جذب کند. به‌عنوان مثال اگر این نوشیدنی‌ها یا مکمل‌ها را زمانی استفاده کنید که در حال مصرف داروی خاصی هستید، میزان زیادی از داروی شما همراه زغال فعال دفع خواهد شد. یا حتی ممکن است بسیاری از ترکیبات مفید مانند ویتامین‌ها را نیز به همین ترتیب از دست بدهید. در مجموع گرچه این روزها بازار این ماده سیاه پرتلاش خیلی داغ است، اما مانند هر محصول دیگری نباید بی‌رویه و بدون مشورت با پزشک متخصص از این محصولات معجزه‌آسا استفاده کرد.

عسل اخویان‌طهرانی

جام‌جم